Міжнародная навуковая канферэнцыя “Дынаміка нормаў беларускай літаратурнай мовы”, 19–20 лістапада 2026 г.

Міжнародная навуковая канферэнцыя “Дынаміка нормаў беларускай літаратурнай мовы” адбудзецца 19–20 лістапада 2026 г. у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі.

У межах форуму прадугледжана пленарнае пасяджэнне і работа чатырох секцый: “Дынамічныя працэсы на розных узроўнях моўнай сістэмы”; “Актуальныя праблемы развіцця сучаснай беларускай літаратурнай мовы і фарміравання маўленчых навыкаў”, “Традыцыі і навацыі ў даследаванні гісторыі і дыялекталогіі беларускай мовы”, “Сучасныя тэндэнцыі даследавання мовы пісьменнікаў”.

Запрашаем да ўдзелу!

Лекцыя на факультэце дашкольнай адукацыі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка

16 лістапада загадчык аддзела гісторыі беларускай мовы  Н.В. Паляшчук і вядучы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі беларускай мовы Э.В.  Ярмоленка на факультэце дашкольнай адукацыі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка прачыталі навукова-папулярную лекцыю “З гісторыі беларускага слова”. Тэма выступлення “Адзіначка, панна, залатарка: жаночыя найменні ў   старабеларускай мове”  была прымеркавана да Года беларускай жанчыны.   Лектары расказалі, як называлі нашы продкі жанчын паводле сямейных і роднасных адносін, рыс характару, відаў дзейнасці і заняткаў, якія імёны даваліся жанчынам, прачыталі ўрыўкі з даўніх тэкстаў, у якіх апісваюцца жанчыны, а таксама прывялі факты з жыцця Еўфрасінні Полацкай і Сафіі Слуцкай. 

Міжнародная навуковая канферэнцыя “Прастора мовы: міжмоўныя і міжкультурныя ўзаемасувязі (да 90-годдзя Г.А. Цыхуна)”

Міжнародная навуковая канферэнцыя “Прастора мовы: міжмоўныя і міжкультурныя ўзаемасувязі (да 90-годдзя Г.А. Цыхуна)” адбудзецца 5–6 лістапада 2026 г. у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Навуковае мерапрыемства пройдзе ў змешаным фармаце – вочным і анлайн.

У межах канферэнцыі запланавана прэзентацыя выдання Г.А. Цыхуна “Балканаславіка. Этымалогія. Беларусістыка: навуковая спадчына” (Мінск, 2026) 5 лістапада ў 12.15 у пак. 302 (Сурганава, 1/2).

Запрашаем да ўдзелу!

А. М. Булыка Цюркізмы ў старабеларускай літаратурна-пісьмовай мове

Булыка, А.М. ЦЮРКІЗМЫ Ў СТАРАБЕЛАРУСКАЙ ЛІТАРАТУРНА-ПІСЬМОВАЙ МОВЕ / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2026. – 206 с. ISBN 978-985-08-3461-4
 
У манаграфіі ўпершыню ажыццёўлена комплекснае даследаванне ўсіх слоў цюркскага паходжання ў беларускай мове XIV–XVIII стст.: раскрыты іх семантычны аб’ём, вызначана храналогія, шляхі і спосабы іх пранікнення ў беларускую мову, ахарактарызавана іх словаўтваральная актыўнасць, паказана прастаўленасць у помніках старабеларускай пісьменнасці розных жанраў.
Праца адрасавана мовазнаўцам, гісторыкам, літаратуразнаўцам, перакладчыкам, студэнтам, а таксама ўсім, хто цікавіцца гісторыяй беларускай мовы.

ПАСТАЎШЧЫНА: АГУЛЬНАНАЦЫЯНАЛЬНАЕ І РЭГІЯНАЛЬНАЕ Ў ГІСТОРЫІ І КУЛЬТУРЫ КРАЮ

Горад Паставы Віцебскай вобласці ў 2026 годзе атрымаў статус культурнай сталіцы Беларусі. На працягу года на розных культурных пляцоўках горада прайшлі шматлікія цікавыя і пазнавальныя мерапрыемствы рознага маштабу і тэматычнай скіраванасці: фестывалі, творчыя сустрэчы, прэзентацыі, выставы і іншыя культурна-асветніцкія акцыі.

«А.Я. МІХНЕВІЧ: ШМАТГРАННАСЦЬ ТАЛЕНТУ ВУЧОНАГА (ДА 90-ГОДДЗЯ З ДНЯ НАРАДЖЭННЯ)»

30 верасня 2026 года адбыўся круглый стол «А.Я. Міхневіч: шматграннасць таленту вучонага (да 90-годдзя з дня нараджэння)», арганізатарам якога выступіў аддзел беларуска-рускіх моўных сувязей Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Мерапрыемства прымеркавана да 90-годдзя з дня нараджэння Арнольда Яфімавіча МІХНЕВІЧА – вядомага беларускага вучонага-лінгвіста, доктара філалагічных навук, прафесара, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі, імя якога вядома шырокаму колу мовазнаўцаў не толькі нашай краіны, але і далёка па-за яе межамі.

Творчая сустрэча ў Астраўцы

Дырэктар Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа І.Л. Капылоў прыняў удзел у творчай сустрэчы з жыхарамі Астравецкага раёна, якая адбылася на базе Астравецкай раённай бібліятэкі. У творчай сустрэчы прымалі ўдзел вядомы пісьменнік, публіцыст, тэле- і радыёвядучы, заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь Навум Гальпяровіч, мастак, заснавальнік і галоўны рэдактар газеты “Друг пенсионера” Анатоль Гармаза, а таксама прадстаўнікі органаў кіравання раёна, творчая інтэлігенцыя, вучні. Ігар Лявонавіч расказаў пра ўклад Н.Я. Гальпяровіча у развіццё беларускай літаратурнай мовы, падзяліўся ўражаннямі ад новай кнігі пісьменніка “Чырвоны мост”. У канцы сустрэчы І.Л. Капылоў расказаў пра “Лексічны атлас беларускіх народных гаворак”, выкарыстанне яго пры падрыхтоўцы навукова-даследчых работ навучэнцамі і перадаў выданне прадстаўнікам школ Астравецкага раёна.

Кітайска-беларускі слоўнік

Кітайска-беларускі слоўнік / Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскі Інстытут кітаязнаўства імя Канфуцыя Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі; уклад.: М. А. Баравік [і інш.]. - Мінск : Колорград, 2026. - 965 с.
 
ISBN 978-985-35-0185-8.
 
«Кітайска-беларускі слоўнік» - акадэмічнае лексікаграфічнае выданне, якое змяшчае больш за 30 тысяч слоў і фразеалагічных выразаў сучаснай кітайскай мовы з іх адпаведнікамі на беларускай мове. Слоўнік уключае агульнаўжывальную, размоўную, устарэлую лексіку, навуковыя, тэхнічныя, медыцынскія і грамадска-палітычныя тэрміны.
Выданне прызначана для шырокага кола карыстальнікаў: студэнтаў, выкладчыкаў, перакладчыкаў, спецыялістаў у сферах турызму, навукі і культуры. Слоўнік спрыяе міжкультурнаму ўзаемадзеянню, падтрымцы адукацыі, навуковым даследаванням і развіццю дзелавых сувязяў паміж Беларуссю і Кітаем.

Навукова-практычны семінар у Брэсце

Дырэктар Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа прыняў удзел у навукова-практычным семінары для настаўнікаў-філолагаў Ленінскага раёна горада Брэста.  Ігар Лявонавіч пазнаёміў прадстаўнікоў педагагічнай грамадскасці Брэста з новымі навуковымі дасягненнямі Інстытута, абмеркаваў пытанні, звязаныя з падрыхтоўкай навукова-даследчых работ навучэнцамі, іх удзелам у алімпіядах. Асаблівую ўвагу вучоны акцэнтаваў на праблеме скланення прозвішчаў у рускай і беларускай мовах. Падчас семінара былі таксама абмеркаваны пытанні супрацоўніцтва Інстытута мовазнаўства і сярэдніх агульнаадукацыйных устаноў. У канцы сустрэчы І.Л. Капылоў перадаў настаўнікам для выкарыстання ў вучэбным працэсе “Лексічны атлас беларускіх народных гаворак”.

.

У рамках адзінага дня інфармавання 21 мая прайшла сустрэча ў гібрыдным фармаце з прымяненнем сістэм відэаканферэнцсувязі прадстаўнікоў Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа з работнікамі РУПЭ “Белтэлекам”. (здымак 1, з залай)

Дырэктар інстытута Ігар Капылоў і вядучы навуковы супрацоўнік Аксана Ванкевіч расказалі шырокай аўдыторыі пра лінгвістычны статус ненарматыўнай лексікі, яе вытокі у рускай і беларускай мовах, функцыі ў камунікатыўным акце; акрэслілі небяспечныя наступствы брыдкаслоўя ў публічнай сферы і прапанавалі пэўныя меры па ліквідацыі так званага “сацыяльнага віруса” ў беларускім грамадстве. (здымак 2, прэзідыум)

Глядзіце таксама

  • Корпус беларускай мовы